Patron

     Władysław Orkan (właściwie Franciszek Smreczyński, poprzednie nazwisko Smaciarz, zmienione w 1898 r.) urodził się w 1875  roku w Porębie Wielkiej pod Limanową. Do historii literatury przeszedł jako jeden z najwybitniejszych pisarzy Młodej Polski. Pochodził z biednej rodziny chłopskiej. Szczególną rolę w jego życiu odegrała matka - Katarzyna Smreczyńska. O niej to w notatce autobiograficznej Orkan napisał:

"...Wszystko, co mam,
zawdzięczam w pierwszym rzędzie matce,
którą uważam za istotę genialną.
Jestem ino dalszym ciągiem jej, ale "in minus"..."

     Dzięki jej poświęceniu, mądrości życiowej Orkan mógł się uczyć  w czteroklasowej szkole przyklasztornej, a potem w gimnazjum Św. Jacka  wKrakowie.  Nauka nie przyniosła mu znaczących sukcesów. Największe zainteresowanie wykazywał literaturą piękną, a szczególne miejsce wśród czytanych przez niego książek zajmowała proza społeczno- polityczna.>
Młody buntownik z Poręby Wielkiej, chodzący często w podartych spodniach ipołatanych butach, by podkreślić swoje oburzenie dla możnych tego świata,  wynalazł  dla  siebie oryginalny pseudonim - Orkan. W  szkole redagował gazetki zawierające między innymi jego  wiersze utrzymane  w  buntowniczej tonacji. Większość czasu  Orkan poświęcał  na literaturę  i teatr, zaniedbując  naukę. Gimnazjum  nie ukończył,  postanawiając poświęcić  się  całkowicie swej wielkiej pasji - pisarstwu. Wraca do Poręby Wielkiej, rodzinnej  wsi, gdzie  gospodaruje pisze.

Od 1895 roku Orkan związał się ze środowiskiem krakowskich modernistów, do których wstęp ułatwiły mu oryginalne utwory debiutanckie oraz przyjaźń z Kazimierzem Przerwą - Tetmajerem i Ignacym Maciejowskim. Współpracował z "Życiem" S.Przybyszewskiego, a potem z "Krytyką" W.Feldmana. Podróżując po kraju i za granicą (Szwajcaria, Włochy) nie tracił kontaktu z rodzinną wsią.

     W czasie I wojny światowej, jako oficer, brał udział w walkach Legionów Polskich. Przyjaźnie z towarzyszami broni utrzymywał  do  końca życia, mimo późniejszego rozczarowania systemem rządów, jaki nastąpił po 1926. Ostatni okres życia Orkana wypełniła, oprócz  pracy literackiej, działalność społeczna dla środowiska lokalnego i artystycznego Podhala. Ważnym dla niego przedsięwzięciem stało się szerzenie idei regionalizmu, które były rozwinięciem i modyfikacją koncepcji S. Witkiewicza. Dorobek poetycki Orkana prezentuje konsekwentną osobowość twórczą. W pesymistycznych lirykach ztomów: Nad grobem Matki (1896), "Z tej smutnej ziemi" (1903), " Z martwej Roztoki" (1912),  pojawiają  się  obrazy nędzy i krzywdy chłopskiej  na  tle surowego górskiego pejzażu. W dramacie "Ofiara" (1899) przedstawił krwawe wydarzenia 1846 w "Wilnie i karze" (1903-04) i "Skapanym  świecie" (1897 - 99)opisał  tragiczne  wydarzenia rozgrywające  się w rodzinach chłopskich na tle walki o ziemię.
W opowiadaniach Orkana z tomów "Nowele" (1898) i "Nad urwiskiem" (1900), opartych na obserwacji i utrwalających realia  rodzinnej  okolicy  pisarza, powraca natrętnie motyw przepaści, urwiska - symbol sytuacji wsi. Ten sam motyw pojawił się w powieściach "Komornicy" (1900) i "W Roztokach" (1903), zawierających precyzyjną analizę rozwarstwienia wsi.

Z  czasem Orkan zaczął oddalać się od tematyki współczesnej. W cyklu nowel "Miłość pasterska"  (1908)  i  w  powieści  "Drzewiej" (1912)  wprowadził wątki baśniowe i motyw odwiecznej walki dobra ze złem. W wydanych w 1916 r. wojennych wspomnieniach "Droga Czwartaków", Orkan powrócił do zainteresowań  współczesnością. Powieść "Kostka Napieski" 1925 choć oparta na wydarzeniach historycznych  przedstawia aktualny  wówczas   model   państwa ludowego, tkwiący w tradycjach walk chłopskich.
Prócz   pisarstwa Orkana  zajmowały  wielce  sprawy  społeczne  ikulturowe: wspierał ideę regionalizmu, był działaczem Związku Podhalan, współzałożycielem "Gazety Podhalańskiej" (1913), brał udział w pracach Związku Teatrów i Chórów Włościańskich.

     Swe pracowite życie zakończył Orkan w 1930 roku w Krakowie. Dla mieszkańców Podhala i Gorców Władysław  Orkan jest  postacią wciąż obecną w ich świadomości, czego dowodem są pomniki, szkoły,  instytucje wychowawcze, ulice noszące  jego  imię,  muzeum  w  Rabce Zdrój  przechowujące obrazy namalowane  przez Orkana,  a także rezerwat  turystyczny  w Gorcach na północnych odnogach Turbacza. W zachowanym tam domu rodzinnym Orkana, tzw. "Orkanówce" znajduje się muzeum pisarza.

SKO 1 Obraz oszczędzanie SKO 2 Obraz oszczędzanie SKO 3 Obraz oszczędzanie SKO 4 Obraz oszczędzanie

Twoja Szkolna

Kasa oszczędności

Uczymy oszczędzania od najmłodszych lat. Zapraszamy po informacje o Szkolnej Kasie Oszczędności

Zdjęcie przedstawiające uczniów

Krótka hisoria

Naszej szkoły

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława Orkana w Rabce Zdroju jest najstarszą szkołą w Rabce. Jej początki sięgają 1835 roku, kiedy to funkcjonowała jako niewielka szkółka parafialna.

Zapraszamy do poznania całej historii naszej szkoły